Volwassen hoofdluizen zijn amper zo groot als een sesamzaadje (3-4 mm). Hun zes poten eindigen in haakvormige klauwtjes waarmee ze het haar stevig vastgrijpen.
Hoofdluizen zijn transparant, waardoor ze moeilijk in het haar te detecteren zijn. Wanneer ze zich voeden kleuren ze bruinrood. Hun parelwitte eitjes leggen ze dicht bij de hoofdhuid. Soms kun je ook dode eitjes (neten) vinden die bruinachtig zijn, of lege eischaaltjes die wit zijn en wat op hoofdroos lijken.
De eitjes komen uit na 8 tot 10 dagen. Deze ‘babyhoofdluisjes’ worden nimfen genoemd. Op 10 tot 12 dagen tijd worden nimfen volwassen, waarna ze op hun beurt eitjes kunnen leggen.
Hoofdluizen leven 2 tot 3 maanden. In die periode legt een wijfjesluis 200 tot 300 eitjes.